Bindende afspraken
Dat ook ventilatiesystemen, warmtepompen en zonnepanelen - net als de traditionele verwarmingsinstallatie - onderhoud nodig hebben, begrijpen bewoners maar al te goed. Zonder onderhoud komen de prestaties van deze installaties vroeg of laat op de tocht te staan, waardoor de kans groot is dat nul uiteindelijk geen nul meer blijft. Toch ontbreekt het in dit verband aan bindende afspraken over wie dit regelt, uitvoert en betaalt. Onderhoudscontracten moeten daarom duidelijk, transparant en eerlijk zijn. Een te optimistische inschatting van de onderhouds- en vervangingskosten van technische installaties op de lange termijn, past daar niet in. Tegelijkertijd is het aan de overheid om onderhoud en vervanging mee te nemen in de aanstaande kostenoptimalisatieberekening voor BENG-woningen.

Comfortabel in de portemonnee
Aangezien comfort bij NOM-woningen juist hoog in het vaandel staat, zijn onderhoud en energieneutraal - in combinatie met de nul euro-component - van onderscheidende waarde. Het is dan wel erg spijtig als juist die “nul euro” teniet wordt gedaan door het risico van onduidelijke contractvormen en een hoge rekening van het onderhoudsbedrijf. Dit ervaren bewoners als weinig comfortabel in de portemonnee. En juist dat doet het Nul op de Meter-concept ten onrechte tekort.

Michel Sombroek

Renovatie + Active House = RenovActive
Het RenovActive concept is voor het eerst toegepast in de Anderlechtse wijk Goede Lucht. Om de toekomstige bewoners een hoogwaardige woning te bieden heeft een twee-onder-een-kapwoning van 80m² volgens de principes van Active House een klimaatrenovatie ondergaan. Hierbij is een juiste balans gevonden tussen energie-efficiëntie, respect voor het milieu en wooncomfort, door middel van een gezond binnenklimaat met een maximale hoeveelheid daglicht en optimale ventilatie.

Het ontwerp van ONO Architectuur beantwoordt niet alleen aan de door Active House vooropgestelde technische parameters, maar zorgt ook voor een rationeel ruimtegebruik, is kostenefficiënt en biedt een eenvoudige maar doeltreffende technische benadering. Het ontwerp kan eenvoudig worden gereproduceerd en de levenskwaliteit van de volledige wijk kan verbeteren.

Reproduceerbaar concept
Het RenovActive concept bevat zeven reproduceerbare renovatie-elementen die zelfstandig of los kunnen worden toegepast:

• Plaatsen van ramen aan de voorzijde en op het dak zodat er zoveel mogelijk daglicht binnenkomt.
• Plaatsen van een trappenhuis met daarboven twee dakramen in het midden van het huis. Dit zorgt voor daglicht op elke verdieping, evenals natuurlijke ventilatie door een ‘schoorsteeneffect’.
• Installeren van een vraag gestuurd ventilatiesysteem, dat spuiventilatie en mechanische ventilatie combineert.
• Installeren van buitenzonwering voor een optimaal thermisch comfort.
• Creëren van een effectieve thermische schil door de buitenkant te isoleren, met een nieuw dak en verticale ramen.
• Installeren van een eenvoudig en comfortabel verwarmingssysteem, dat vloerverwarming op de begane grond combineert met radiatoren op de bovenverdiepingen, aangesloten op de stadsverwarming van de wijk.
• Plaatsen van een uitbouw om extra woonruimte te creëren op de begane grond.

Duurzame renovatie voor iedereen
De wijk Goede Lucht werd aangelegd in 1923 met als doel kwaliteitsvolle huisvesting te bieden aan mensen in ongezonde woonomstandigheden. De wijk lag strategisch tussen stad en platteland en bood haar bewoners een beter contact met de natuur en een betere sociale cohesie. Voor die tijd waren de woningen architecturaal uiterst geavanceerd en een aanzienlijke vooruitgang voor de arbeidersbevolking van het begin van de twintigste eeuw. Vandaag de dag voldoen ze echter niet langer aan de huisvestingsnormen. Woningbouwvereniging De Anderlechtse Haard wil haar woningen, die ernstig beschadigd, onbewoond of bouwvallig zijn verklaard, geleidelijk aan renoveren en de wijk haar oorspronkelijke karakter teruggeven. Tot 2018 zal de Anderlechtse Haard nog 86 sociale huurwoningen op basis van het RenovActive concept gaan renoveren.

Oorsprong van het concept
Tussen 2009 en 2011 investeerde de VELUX Groep in het bouwen van zes experimentele demonstatiewoningen door heel Europa, als onderdeel van het Model Home 2020 project. Dit project bood inzicht in de mogelijkheden om in toekomstige behoeftes op het gebied van duurzame gebouwen te voorzien, waarbij bestaande technieken en materialen worden gebruikt. Het RenovActive project maakt gebruik van de in deze periode opgedane kennis en ervaring om huidige renovatie-uitdagingen aan te gaan.

RenovActive is ontworpen door ONO Architectuur. De hele renovatie is door bouwbedrijf Troubleyn uitgevoerd afgestemd op het begrotingskader van de Brusselse sociale woningbouw. RenovActive is volledig uitgevoerd door de VELUX Groep. Naast de VELUX Groep hebben de Saint-Gobain groep, Renson, Grundfos, Somfy en Wienerberger producten geleverd voor dit RenovActive project.

Van onbewoonbaar naar gezond
Momenteel wordt het RenovActive concept uitgevoerd bij de renovatie van de eerste van 385 woningen in het sociale-woningbouwcomplex in de Brusselse wijk Bon Air van woningbouwcorporatie Anderlechtse Haard. Het huis wordt verbouwd van een onbewoonbaar pand naar een woning met veel comfort dat voldoet aan alle gezondheidseisen. De renovatie zorgt ervoor dat de CO2-uitstoot aanzienlijk wordt verminderd doordat het energieverbruik afneemt met 79%.

‘Meer nadruk op de potentie van energiebesparingen in gebouwen zou een belangrijke invloed kunnen hebben in de strijd om energieverbruik en CO2-uitstoot wereldwijd te verminderen, zodat we op de 2-gradenkoers blijven. Als we energiebesparing in gebouwen op grote schaal kunnen toepassen, hebben we een mooi resultaat bereikt,’ vertelt Michel Sombroek, algemeen directeur van VELUX Nederland.

Het sociale-woningbouwcomplex in Bon Air, gebouwd in de jaren ’20, bestaat uit 385 woningen. Op dit moment zullen 86 woningen worden gerenoveerd, maar het klimaatrenovatieconcept kan potentieel grootschalig worden ingezet als alle woningen aan renovatie toe zijn.

Gebouwen onderdeel van de klimaatoplossing
Op dit moment zijn gebouwen verantwoordelijk voor 40% van het totale energieverbruik in Europa en de EU importeert voor meer dan een miljard euro per dag aan fossiele brandstoffen om in deze energiebehoefte te voorzien.

“Gebouwen vertegenwoordigen een onbenut potentieel en zijn dan ook zeer belangrijk voor de groei van duurzame energie. Het effect van energie-efficiënte gebouwen is tastbaar en betaalt zich niet terug in 2 tot 5 jaar tijd, maar direct,’ verklaart Sombroek.

Hij legt verder ook uit dat het aanpakken van de energie-uitdaging economische groei en banengroei kan stimuleren door heel Europa: “Als er een miljoen euro wordt geïnvesteerd in verbeterde energie-efficiëntie in gebouwen, levert dit direct 19 banen op.”

Betaalbaarheid
Een andere belangrijke factor die bijdraagt aan het op grote schaal toepassen van energie-efficiëntie in gebouwen, is het terugdringen van renovatiekosten. Hoge kosten zijn vaak een drempel voor huiseigenaren bij de keuze om wel of niet te renoveren. Het renovatieconcept dat door de VELUX Groep is ontwikkeld, wil deze drempel verlagen door de kosten naar beneden te drijven en op deze manier een sterke nieuwe impuls te geven aan het implementeren van klimaatrenovatieprojecten.

“De huidige uitdaging is niet alleen om energie-efficiënt te bouwen of te renoveren, maar om dit tegen een betaalbare prijs te doen en zonder dat de gezondheid of het welzijn van de bewoners afneemt. De grootschalige renovatie in Brussel past binnen het kleine budget dat door de woningbouwcorporatie Anderlechtse Haard is opgesteld,’ vertelt Sombroek.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Over RenovActive
Het RenovActive concept biedt een betaalbare en reproduceerbare oplossing om gebouwen te renoveren door drie factoren te combineren: comfort, energie en milieu. Het renovatieconcept is gebaseerd op de Active House principes, en richt zich op de architecturale kwaliteit van een gebouw, energie-efficiëntie, menselijke gezondheid, comfort, welzijn en milieuvriendelijkheid.

Het RenovActive concept is ontwikkeld door de VELUX Groep in samenwerking met de sociale-woningbouwcorporatie Anderlechtse Haard, die 3.600 woningen in België bezit. Een verbeterde kwaliteit van leven en verhoogde energie-efficiëntie zijn belangrijke uitgangspunten voor beide partners.

Het concept is ontworpen door ONO Architectuur, nadat zij een ambitieus renovatievoorstel hadden ontwikkeld dat niet alleen beantwoordde aan de technische eisen van de Active House principes, maar dat ook inspireerde om de gehele kwaliteit van leven in de directe omgeving te verbeteren.

De renovatie van de woning zal in de lente van 2016 zijn voltooid. Kijk voor meer informatie op: http://renovactive.velux.be/nl